De zonnekookoven gaat mee. Bijeen gespaarde zeepjes als kadootjes. Drie vrijwilligers van het Kenya-project gaan 2 weken op werkbezoek bij het bedrijfjes-project voor weduwen in Kenya. In 5 dorpen aan het Victoriameer in West-Kenya. Boordevol indrukken over een prachtig groen Kenya en hardwerkende vrouwen met-een-eigen-bestaan, kwamen ze terug: Rentia Krijnen en Luus Heeren, werkend in het tweedehands-winkeltje in Etten-Leur en Pieter-Jan Krijnen die een documentaire maakt over het project. Bij het september-bezoek was Kenya (Afrika) bruin en er was weinig voedsel door vijf maanden droogte. Nu was alles prachtig groen. Mooie gewassen op 9 pas gestarte groentenakkers, hoog suikerriet op ‘onze' plantage, jonge kalveren en geitjes bij de veeprojecten en hoopvolle vrouwen die ons o.a. 3 coöperatieve bedrijven lieten openen.

Individuele bedrijfjes
We werken nu 12 jaar voor dit project. Het doet deugd als we zien wat er met relatief weinig geld tot stand gebracht is . Door de vrouwen zelf in 4 dorpen in Kenya en hier via ons tweedehands winkeltje in Etten-leur en sinds kort ook in Prinsenbeek. Met in totaal zo'n 15 vrijwilligers en met steun van honderden klanten en donoren. Eigen bedrijfjes voor weduwen (zonder uitkering) om een zelfstandig inkomen te verkrijgen. Zodat de vrouwen met hun kinderen geen ‘slaaf' hoeven te zijn van hun schoonfamilies. In Ahero begon het project met 30 vrouwen die nu zo goed als zelfstandig kunnen leven. Een voorbeeld van deze eerste groep zien we nu op het rijstveld van Paulina. Het startgeld voor haar akker heeft ze lang geleden al terugbetaald. Haar kinderen konden naar school en nu heeft ze zelf ook de helft van een nieuwe hut/huis kunnen betalen. Ook haar buurvrouw Annah zie ik nu voor de vijfde keer als stevig lid van de groep die jonge weduwen inspireert. De tweede groep van 40 weduwen beheert de coöperatieve maismolen die we vorig jaar geopend hebben en waarbij we nu de werking van de nieuwe dieselmotor bewonderen. De lange rij klanten die we elke dag zien kan nu sneller geholpen worden met malen van de zak mais voor het dagelijkse voedsel. Bovendien: bij de geregelde stroomuitval kan er met de dieselmotor toch gemalen worden. Drie vrouwen kunnen er elke maand een loon verdienen naast 2 vaste technici en een nachtwaker, allen zonen van weduwen. Met dit verdiende loon heeft elke vrouw de kans om een eigen bedrijf te starten ofwel een kind een jaar naar de basisschool te laten gaan.

Coöperatieve bedrijven
In Awasi en Nyamonye hebben we respectievelijk een oliepomp en een restaurant geopend. Twee jaren hebben vrouwen daar en hier gewerkt voor de parraffinepomp. Elke week nemen de leden van de coöperatie jerrycans vol olie mee naar hun wijken waar mensen de brandstof kunnen kopen voor de olielampjes (er is geen electriciteit) en voor de kookstelletjes. De helft van de opbrengst gaat terug in de kas voor nieuwe brandstof en het onderhoud. De andere helft is de winst voor de 80 vrouwen, die als startgeld kan dienen voor individuele bedrijfjes. Wij vinden het een uitgekiende en perfecte constructie die door hen zelf bedacht is. Maar ze hebben nog meer bedacht zoals verderop zal blijken... In Nyamonye, 110 km verder wordt een stenen gebouwtje als restaurant geopend door Luus. Feest dus: heerlijke gerechten die we alvast mogen proeven. Deze pas gestarte groep van 100 vrouwen wil naast het restaurant graag een posho-mill (maismolen) bouwen zoals in Ahero en een olietank zoals in Awasi. Ze weten van het succes van deze cooperaties; het werkt aanstekelijk. Maar er is ook bedacht dat er uit het achterland, op weg naar het dorp en de stad, veel volk voorbij deze werkplaats trekt. De Nederlandse Mill- Hill pater Gerard Kraakman heeft de grond voor deze aktiviteiten vanuit zijn missiepost beschikbaar gesteld zodat de kosten voor de uitbreiding om te doen zijn. De raming is geschat op f.30.000,- tot f.40.000,-.totaal. Daarnaast willen individuele vrouwen hun waren hier eveneens gaan verkopen. Het totale ‘marktje' lijkt ons geen gek idee en we zeggen toe ervoor te gaan... Bovendien garandeert de perfecte coördinatie van Gaudencia, hoofdcoördinator van ons project, een grote kans van slagen....

Groentenkwekerij
In Nyamonye is eveneens een groentenkwekerij gestart. Pal aan het grote meer. Door regelmatige regenval staan de tomaten, aardappelen en bonen er prima bij. De akker is door een groep van 20 vrouwen gestart uit een deel van de winst van de verkochte mais van vorig jaar. Er is een wens: een verplaatsbare watervoetpomp voor de groep, die bij droogte gebruikt kan worden zodat er niet met emmertjes gesjouwd hoeft te worden. We besluiten ter plekke dat deze pomp voor F. 240,- aangeschaft kan worden. Als ze goed bevalt dan kunnen omliggende akkers van andere vrouwengroepen ook enkele pompen aanschaffen. Zo is er geen jalouzie naar de weduwengroep en helpen we dit hele dorp aan het Victoriameer. In Awasi zijn er tot onze verrassing in een half jaar (regen-)tijd 9 subgroepen gevormd door de widow- groep . 45 Weduwen zijn er nu bijgekomen; vooral helaas veel jonge vrouwen. De subgroepen hebben gegokt op een goed regenseizoen en tot nu toe gewonnen. Negen weduwen hebben een stuk van hun land beschikbaar gesteld (ze mogen dit blijven gebruiken van hun schoonfamilie) voor de opzet van agrarische velden. Een ananaskwekerij (die ook weer nieuwe stekken gaat leveren naast ananas), tomaten, aardappelen, bonen, mais, rijst enz. worden verbouwd op velden naast riviertjes. En jawel: ook hier zijn voetwaterpompen gewenst. Twee pompen omdat ze verplaatst kunnen worden en de velden vrij dicht bij elkaar liggen. Tot onze verbazing was het door ons meegebrachte eetgeld (f.6,- per gezin) in september vanwege droogte en hoge voedselprijzen, niet opgegeten maar gebruikt als startgeld voor deze 9 velden. We waren perplex en hebben deze wil tot hard werken extra gehonoreerd met terugbetaling van deze f.6,-. Geweldig! "We hebben jullie over 5 jaar niet meer nodig, want dan doen we het zelf", was de trotse reactie. En wij bedachten dat we het hiervoor doen bij dit project: zelfvoorziening. Mensen helpen zichzelf te helpen, werkt! Weduwen een kans en uitzicht geven op een eigen bestaan. Helaas zijn er momenteel zo'n 500 weduwen per dorp; mogelijk kunnen we telkens weer nieuwe groepen weduwen op weg helpen. Daarna, zoals in Ahero, Awasi , Nyamonye en Aluor (koeienproject) rolt het project als het ware vanzelf verder. Tegelijkertijd vinden we dat dit soort projecten eigenlijk niet zou moeten bestaan. Een land behoort voor haar eigen alleenstaande moeders met kinderen te zorgen. Bijvoorbeeld door startgeld beschikbaar te stellen.....

Huisjes
Reeds 103 huisjes van f.500,- gemiddeld zijn er de laatste jaren gebouwd. Wanneer de vrouw niet meer voor haar schoonfamilie wil werken, wordt er ook niets aan haar huisje opgeknapt. (Dit is bij de wel geërfde vrouwen trouwens ook niet het geval) De extra bijdrage van het NCDO (Nationale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling) heeft aan deze bouw bijgedragen. Ook dit jaar is een verzoek om verdubbeling van huizengeld aangevraagd en hopelijk worden er 40 huisjes in 3 dorpen gebouwd. De prijs is nu gemiddeld f.700,- omdat er relatief meer jonge vrouwen met kinderen in aanmerking komen . De huisjes moeten dus wat groter zijn en de materiaalprijzen zijn gestegen. Als wij de gezonde gezichten zien van de kinderen die nu ‘s nachts geen kou meer vatten in de kapotte hut, beseffen we dat we al deze huizen te danken hebben aan eigen initiatief van donoren thuis. Vanaf deze plek in Kenya dank aan elke huizenbouwer in Etten-Leur en omstreken en verder weg...

Schoolfondsen
Sinds 2 jaren helpen we weduwen met het naar school gaan van hun kinderen. Gingen eerst alle kinderen naar school; nu vader overleden is kan een op de drie kinderen niet meer naar de basisschool omdat dit f.60,- per jaar kost. Vanaf januari, bij de start van het nieuwe schooljaar in Kenya, gaan nu 149 kinderen extra naar school; het project vult het schoolgeld aan voor de moeder. 25 Kinderen gaan nu naar de middelbare school die ruim f. 250,- per jaar kost. Door 3 speciale giften gaan nu 7 studenten naar een vorm van HBO. En daarnaast: bijzonder leuk was de eerste dag voor ons in Nairobi, de hoofdstad van Kenya. Voor Simon werd het laatste half jaar van zijn studie op de universiteit betaald door het project, daar zijn donor overleden was. Simon liep in mei vorig jaar op straat... f.2400,- maakte het verschil naar nu: een kamer, voedsel, laatste examens en scriptie zorgden ervoor dat hij in december afstudeerde. Per januari heeft Simon een p.t. baan op de Katholieke Universiteit in Engelse literatuur en hij geeft lessen drama op een middelbare jongenskostschool. Bijzonder waren de bezoeken aan beide scholen waar Simon nu werkt. Vooral het gespeelde stuk over ‘straatkinderen' door de jongeren was ontroerend echt. Nu kan Simon zelf zijn moeder onderhouden en zijn verdere promotie-onderzoeken bekostigen

Vijfde project in Bar Korwa
De zaken in Etten-Leur lopen goed. We hadden de coördinator, Gaudencia, het groene licht gegeven om in een vijfde dorp te beginnen met een project. Ook omdat het koeienproject in Aluor zelfstandig verder kan en ons niet meer nodig heeft. Immers de kalfjes vormen startkapitaal voor andere weduwen. In Bar Korwa hebben 12 weduwen een groep gevormd en zijn begonnen met f.1000,-. Het maken van kookpotten, manden en hoeden, het bakken van bouwstenen van klei voor huizen, verkoop van gevangen vis, een boomkwekerijtje en een groentenveld zijn gestart. Waarvan we al wat resultaten mochten zien. Leuk, zo'n enthousiaste groep vrouwen die weer lichtpuntjes zien in een donker bestaan als weduwen in Kenya. ‘Hier doen we het voor..." hebben Luus en ondergetekende vaak gezegd...

Rentia Krijnen-Hendrikx