Het is niet zo heet in West-Kenia als het Afrikaanse weer in Nederland; de wereld lijkt wel omgekeerd. Vijfentwintig graden is goed hier in Afrika voor ons, de mensen lopen met (kapotte) jassen en truien want voor hen is het een koud seizoen. Wij, Rentia Krijnen en Wim en Dymph Hendrikx en Guus Habets als medereizigers zijn hier op werkbezoek bij het Kenyaproject uit Etten-leur. Een impressie...

De eerste twee weken zijn prima verlopen en we hebben hard gewerkt. Omdat het tamelijk droog is met soms een buitje, kunnen we de meest afgelegen projecten in de bushes bereiken. De laatste twee weken waren mijn medereizigers op safari en weer naar huis. Zo ben ik toen uitgebreid op bezoek geweest bij ons nieuwe dorp Masogo. Dertig weduwen gaan daar starten met hun nieuwe plannen. En er is nog een aanvraag gekomen van een ander dorp maar daar gaan we over een jaar eens kijken. Zes dorpen is al heel wat voorlopig...
Ons eerste bezoek is Ahero, het dorp waar we nu vijftien jaar werken. Honderdvijftig leden nu in de groepen (een aantal is inmiddels overleden omdat men hier niet zo oud wordt) laten trots hun werk zien. De besturen van de subgroepen in de veertien buurtschappen hebben zelfs leren boekhouden, zo zien we in de schriften. De fantastische leiding van de drie coordinatoren Florence, Gaudencia en Consolata heeft bij elk werkbezoek verrassingen. Zo blijkt dat acht vrouwen willen leren lezen en schrijven, dus is Consolata met een zelfgemaakte alfabetiseringscursus begonnen en leren de groepen om zelf de inkomsten en uitgaven bij te houden.

Elisabeth
We bezoeken voor de tweede keer Elisabeth (29) met haar negen kinderen. Ze straalt en wijkt niet van onze zijde, want het gaat heel goed met het gezin. Ze worden niet meer gepest en weggejaagd door de schoonfamilie of anderen die haar wilden uitbuiten. Rondom haar hebben negen andere jonge weduwen zich verzameld in een subgroep van Ahero. Van hun eigen inkomsten (bedrijfjes) huurt de groep een winkeltje/eetcafe. Lekkere hapjes en thee wachten ons en we zien de eerste inkomsten op papier van dit recente cooperatieve bedrijf. Waarvoor wij als project niets betaald hebben ... Als kadootje voor hun hard werken geven we geld voor een naaimachine (90 euro) zodat Monica bij de ingang van het gebouwtje kleren kan herstellen voor klanten. Plotseling komt er een tropische bui en de weduwen vertellen ons, kijkend naar het watergordijn in de open deur, nog meer over hun leven en omstandigheden. We zijn onder de indruk. In het najaar gaan we deze buurtschap van een waterput voorzien; eveneens werk voor deze subgroep.

Projecten in Ahero
We bezoeken enkele van de veertig opgeknapte hutten (van een speciale gift), een groentenveld met voetwaterpomp, koeien met kalveren en ik zie schoolrapporten (schoolfonds!) Dan is er de eindvergadering. Elk van de 14 subgroepen (buurtschappen) beeldt de eigen cooperatieve bedrijven uit: teveel om op te noemen.
Plotseling komt er een vrouw binnen met een kalf van anderhalf jaar, een vaars. Het is voor een volgende weduwe die hiermee een veestapel kan beginnen. Het blijkt de tweede keer van de 25 koeien hier in Ahero dat een kalf wordt doorgegeven als aflossing van de gekregen koe. En dat is geen individueel gebeuren, maar openbaar. Wij vinden deze verrassing die ze in petto hebben geweldig. Een jonge koe in de vergadering in een kerkgebouw ... Kunt u zich zoiets voorstellen???? Wij hebben in elk geval veel plezier ...

In de laatste week willen de vrouwen een demonstratie 'jam maken'. Omdat ik wist dat ze met een jambedrijf willen starten en er geen jampotten zijn, had ik de paters in Kisumu gevraagd jampotjes te sparen. Twee volle dozen kreeg ik mee en ik doe voor hoe deze uitgekookt moeten worden. Twee kilo gesneden ananas en papaya liggen al klaar evenals 1 kg suiker. Het groepje in Ahero gaat morgen meer jam maken en mooie etiketten verzinnen. In februari zullen we het zien en proeven ...

In de Bush
We moeten 100 km rijden naar de andere kant van het Victoriameer om onze meest recente projecten te bezoeken: Bar Korwa en Nyamonye.
In Bar Korwa zijn nu achttien weduwen lid van de groep; drie meer dan in februari. Zij beheren daar 2/3 ha grond in cooperatief eigendom, een waterput en ook daar bekijken we enkele van de gerepareerde hutten van dit jaar. Een geit heeft pas een tweeling gekregen zodat de vrouw er nog eentje overhoudt na het doorgeven van het jong.

De nog onwillige ossen, vier per ploeg, showen ons een van de zes ploegbedrijven die aangeschaft zijn (550 euro per stel) in deze twee dorpen. Ook als loonbedrijf voor anderen gaan de zonen van weduwen ploegen als eind augustus de kleine regens beginnen. Vooral Guus is als boer erg geinteresseerd en ikzelf herinner me hoe er met paarden geploegd werd bij ons thuis.
Er is in de vergadering, na een lekkere maaltijd van eigen producten, een verrassing. De zes jongens met hun boomkwekerij hebben inmiddels zoveel verdiend (150 euro), dat een van hen nu een jaar naar de middelbare school kan. Ik houd mijn ogen er even niet droog van want dit is toch het hoofddoel van het project? Zelfredzaamheid voor Afrikaanse weduwen en kinderen waarvoor we met 15 vrijwilligers werken in onze winkeltjes in Etten-Leur en Prinsenbeek naast de vele giften van u die dit leest.

In Nyamonye, ons derde project, zeggen de mensen: " jullie hebben de klok en wij hebben de tijd..." en dat blijkt. We logeren op de pastorie van de Afrikaanse pastoor Edmond en de coordinator Marcella brengt ons het programma van die zaterdag. Veel te veel bezoeken aan de farms en projecten van de widowgroups. Gaudencia, de algemeen coordinator die ook hier eens per maand komt schrapt wat tochten in de bush want de auto kan hier alleen maar voortsukkelen op paadjes. En we zijn hier maar een werkdag.
In Usenge bouwt de subgroep het 2e eetcafe. Deels betaald door henzelf en deels van ontwikkelingsgeld van de gemeente Breda. De bouw is halverwege en is over enkele weken klaar. In de eindvergadering onder de boom zien we de aankoopbewijzen van 4 ossen en een ploeg. Het geld voor de 4 andere ploegstellen staat hier al op de bank zodat binnenkort de 5 groepen kunnen ploegen. Voor henzelf en als loonbedrijf.
De vijf subgroepen (buurtschappen) in Nyamonye tellen samen ruim 200 weduwen. Onder de boom bekijken we de opbrengsten van het goedlopende eetcafe waar wij overigens ook alle maaltijden gebruiken en betalen. Van de vorige opbrengst was na aftrek van loon en andere kosten nog 240 euro over op de postrekening die de groep heeft. Er is een voetpomp voor een nieuw groentenveld gekocht en recent zijn twee ijzeren deuren aangeschaft, omdat dieven probeerden het eetcafe binnen te komen. Er is van de winst ook een toiletgebouw gemaakt in Usenge bij het tweede eetcafe. Bovendien is er wat geld besteed om voedsel te kopen voor enkele oude, eenzame mensen. Zelfvoorziening ten top! Er staat nog 90 euro op de bank. Dit alles over het laatste jaar. We geven wat geld om de grijze betonnen muur van het eetcafe lichtgeel te verven. Dat lijkt ons hygienischer omdat je dan de spinnenwebben beter ziet ...

De vergadering is bijna afgelopen als er een grote auto de missiecompound op rijdt. Wie stapt er uit? De aartsbisschop van Kisumu, Mgr. Zacheus Okoth, komt zelf (toevallig?) een koelkast brengen voor pastoor Edmund. Deze komt na een poosje vragen of de bisschop ook in de groep mag komen. Ik vraag het Gaudencia en Marcella en ze vinden het goed. De bisschop hoort net het laatste deel van mijn speech (men laat mij altijd als laatste om te spreken) waarin ik de weduwen prijs voor hun harde werken met de diverse projecten die ik bewust benoem. In zijn woordje bemoedigt monseigneur de vrouwen en hun kinderen en hij vertrekt. Verguld kijken de vrouwen elkaar aan want de meesten van hen hebben nog nooit een (aarts)bisschop gezien...

Terwijl ik dit opschrijf op de veranda van ons Guesthouse wordt de poort geopend door de dagwacht voor een grote Mercedes. Een Big Boss (militairen) stapt uit. Consolata is er niet en nu zal Rose, de tweede manager, het zelf moeten doen. De man heeft de nacht al in het guesthouse doorgebracht maar hij komt nu het avondmaal hier bestellen. Leuk om te bekijken hoe het loopt.

Na het verblijf diep in de bush van Afrika gaan we, zoals altijd, een dag bijkomen bij de Mill Hill-paters in Kisumu. Na een warme douche en een goed bed bezoeken we het nog enige resterende regenwoud in Oost- Afrika bij Kakamega en we kunnen er weer tegen. Want: morgen naar Awasi, de eerste nacht in het Guesthouse dat woensdag geopend gaat worden.

Opening guesthouse in Awasi
In Kisumu heb ik een flesje wijn gekocht want deze eerste avond moet gevierd worden. Het guesthouse ligt 20 meter va de weg af en is verlicht. Prachtig en uitnodigend voor het verkeer op deze 'highway' van Nairobi naar Oeganda via Kisumu. Een warme maaltijd, klaargemaakt door de kok en weduwen smaakt prima . Omdat ik merk dat de vrouwen zenuwachtig zijn strooien we vele complimenten rond want alles ziet er brandschoon en gezellig uit.
Het is woensdag 13 augustus: de opening van ons Guesthouse in Awasi. Zeven personen kunnen hier slapen op 4 mooie kamers. Er zijn: een leslokaal voor naaiopleiding; een huiskamer waar al een vergadering voor 12 mensen van de gemeente is besproken, een eetkamer voor 12 personen, keuken, kantoor, een veranda met 3 tafels en een terras voor het gebouw met 2 zitjes en grote parasols. Er is een wachtershuisje, toiletten buiten voor daggasten en het personeel en een washok.

De douches/wc zijn volgens mij een minpunt; veel te klein. Twee nachten hebben we hier geslapen maar het hele hok, inclusief kleren die verstopt zijn achter de wc, is nat van de spetterende koude straal. Maar daar vinden we nog wel wat op met een douchegordijn of zo.
Uitnodigingen zijn rondgebracht en ruim 110 mensen, weduwen, chiefs, schoolhoofden en andere belangrijke mensen van het district druppelen binnen. Eerst zal er een openluchtdienst zijn met pastor Peter, het koor en de drums. Zeilen worden gespannen tegen de zon en twee uur later dan gepland gaat de ceremonie van start.
De vrouwen hebben LUO-kleding voor me laten maken in de kleuren van het guesthouse: ossenbloedrood en crème. (pfff; warm) We nemen de gezangen en speeches op. Vooral de lezing en preek over de weduwe en het olielampje (2 Kon. 4: 1-7) vind ik heel indrukwekkend. Deze LUO-priester staat volledig achter het mensenrechten-doel van ons project: uitbanning van de slavernij voor vooral de jonge weduwen en hun kinderen.

Twee weken vakantie (dat had ik gedacht ...)
Als we zondagavond terugkomen van het vliegveld in Kisumu, we hebben Guus, Wim en Dymph weggebracht, blijkt ons Guesthouse volgeboekt. Zes betalende gasten: hoge militairen die in Awasi mannen rekruteren voor de militaire dienst. Ik zie de glunderende gezichten van Consolata en de drie weduwen die de maaltijden, dranken en kamers verzorgen. Dit is een onverwacht mooie start voor hen en ook voor ons.
Ik moet lachen als twee van de drie vrouwen niet durven bedienen aan de tafeltjes, ook buiten op het terras. Consolata, Rose en ik doen voor hoe het werkt. Om 11 uur besluiten we om te sluiten (we gaan morgen huisregels opstellen) en zowaar: de vrouwen durven nu wel en komen trots binnen met het geld bij Consolata. De hoge meneren zijn onder de indruk van het project. Consolata deelt de folders uit die door haar en mij gemaakt zijn om reclame te maken. Twintig prints uit de computer en ik heb 20x een tekeningetje gemaakt van het Guesthouse als logo, want kopieren kunnen we niet (leve de Kunstkring waarvan ik lid ben).

Donderdag heeft Fred me naar Ahero gebracht zodat we de voortgang van het project daar kunnen bespreken want naast het Guesthouse in Awasi gaan de andere projecten gewoon door. Pamela, een van de eerste leden vijftien jaar geleden, heeft nu een mooi boerderijtje en ze is voorzitter van de groep in Ahero. De lunch en siesta onder de bomen brengen me in slaap. Lachende vrouwen met veel verhalen maken me wakker. Wat is het goed om hier te zijn. Zomaar twee weken extra en zonder een druk programma.
De volgende morgen rijden Gaudencia en ik naar de bush; naar Bar Korwa en Nyamonye. Nu voor een normale vergadering ,want twee weken geleden waren we hier voor een officieel werkbezoek. Ik hoef nu niets te doen en probeer de LUO-taal te verstaan, al zit er een vrouw die tolkt naast me. De mais in Bar Korwa heeft goed opgebracht. Van een deel van de winst besluit de groep touw en manden te gaan maken. Daarnaast krijg ik de tekening en begroting (door mij vooraf vastgesteld op € 5000,- ) van het nieuwe project. Men wil een rij winkeltjes naast elkaar aan de hoofdweg van het dorp. Een naaiatelier annex kapsalon, timmerwerplaats voor de zonen, eetcafe, groentenhal voor verkoop eigen producten en een winkel van sinkel. Deze vrouwen kunnen zelf de bakstenen maken voor het gebouw want de stenenbakkerij is het project waarmee ze begonnen zijn in 2001.
Alle vrouwen en kinderen zijn begin mei gestart met het drinken van thee van papajabladeren tegen malaria. Tot nu toe heeft nog niemand van hen malaria gehad ...

In Nyamonye zijn de besturen van de vijf subgroepen bijeen onder de boom op het missieterrein. De vrouwen verzorgen deze twee dagen onze maaltijden in het eetcafe die we uiteraard weer betalen en we slapen bij Edmond op de pastorie. De vrouwen vinden de lichtgeverfde muren zo mooi dat ze besloten hebben ook de keuken en de winkel in het eetcafe te verven van hun eigen inkomsten.
Een van de leden is geopereerd in de stad en de hut van een ander is afgebrand. De 200 leden hebben geld en spullen ingezameld om deze twee weduwen te helpen. Indrukwekkend!

De beloofde koelkast voor het eetcafe hebben we meegbracht uit de stad en ik wijs op een hogere stroomrekening bij gebruik ervan..Ook hier heeft de paw-paw-thee haar werk gedaan als preventie tegen malaria. Op de meisjeskostschool gaan we kijken naar de 10 gearriveerde computers en printers, gestuurd door de Derde Wereldwerkplaats in Teteringen. Blije gezichten. Er kan nu veel info opgezocht worden door de meisjes want ze hebben te weinig boeken.

Na een lange rit van 100 km zijn we terug in het guesthouse. Onderweg in een erg arme streek, verkopen vrouwen en mannen prachtige stoelen voor twee euro per stuk. Gaudencia en ik gaan uitvinden of we die in Nederland als tuinstoelen zouden kunnen verkopen want ik heb ze nog nooit gezien. Uiteraard is de winst voor de weduwengroep die hiervan werk kan maken. Letterlijk ... Er is een uitnodiging van een grote jongerengroep uit de buurtschap Mibasi om morgen hun feestdag bij te wonen. Omdat daar ook een widowgroep is, besluiten Consolata en ik zondag te gaan. Na terugkomst zitten op de veranda vier journalisten van de Daily Nation die toevallig op de hoofdweg reden van stad naar stad. Rose heeft hen al wegwijs gemaakt en ze willen me spreken, want Consolata is er even niet. Omdat ik deze krant elke dag lees op internet weet ik hoe ze schrijven. De heren willen graag een interview over het project en speciaal het guesthouse, wat zij een aanwinst voor de regio vinden. Ik verwijs hen echter naar Florence, Gaudencia en Consolata. Ook dat kunnen ze zelf lijkt me en gratis publiciteit voor het guesthouse langs de weg naar Oeganda is mooi meegenomen. Ik ben benieuwd ...

Woon- en waterproject
Binnenkort kunnen we geld overmaken voor een groot woon- en waterproject waarvoor we geld ontvingen van twee stichtingen. Als de Nederlandse Commissie voor Duurzame Ontwikkelingen (NCDO) van het ministerie dit geld verdubbeld heeft tot € 22.000,- dan kan er in het najaar hard gewerkt worden in Kenia. Er worden zeventien nieuwe hutten gebouwd die bij de watersnood (!) in mei vernield zijn. Bij 110 hutten worden er elk een dakgoot en regenton geplaatst, zodat meisjes niet elke morgen water hoeven te halen. Ook krijgt een weeshuis van 130 meisjes in Akala een grote waterput. Daarnaast kunnen wij in Ahero en Awasi vier waterputten bouwen voor de levensnoodzakelijke watervoorziening aldaar, diep in de velden van deze dorpen. Dat betekent ook werk voor vier keer tien weduwen.

Onderwijs
De nieuwe regering is haar beloften nagekomen: er is gratis basisonderwijs. Wel moeten nu het uniform, sokken, schoenen en schooltas in orde zijn. Examengeld voor groep 8 moet ook nog zelf betaald worden. Ons basisschoolfonds is vanaf januari 2003 (nieuwe schooljaar) dus hiervoor gebruikt. Wezen van aidspatienten vinden een thuis in de gezinnen van de weduwen omdat ze niet willen dat zij straatkinderen worden. Ons schoolgeld komt dus goed van pas in deze extra grote gezinnen. Zo werken wij meteen ook aan het aids-wezenprbleem in Afrika. En kinderen worden niet weggehaald uit hun omgeving.

Per januari a.s. willen we weer maar beperkt schoolgeld sturen voor de basisschool, echter des te meer voor de middelbare schoolleerlingen van de weduwen. Want die zien wij nog teveel op straat rondlopen. Drieënveertig studenten dit jaar en we hopen met uw steun en ons winkeltje in Prinsenbeek nog meer kinderen een zicht op een goede toekomst te geven.
HBO-studenten waren er zestien dit jaar waarvan enkelen als onderwijzer geslaagd zijn en nu solliciteren. Met grote kans, want de regering zoekt vervanging van alle leerkrachten die door aids gestorven zijn. Volgend jaar hopen we de gediplomeerden van de middelbare school nog meer te kunnen helpen aan vervolg- en beroepsonderwijs.
Dan breekt ook voor mij het vertrek aan en we plannen, na een hele dag vergaderen met de drie stafleden, dat wij in februari terugkomen.

Bijzonder veel dank aan degenen die, d.m.v. het ingestelde reisfonds voor mijn halfjaarlijkse reizen, het mogelijk maakten om de projecten te bezoeken. Immers, het vele geld moet goed verantwoord worden; zowel hier als in Kenia.

Rentia Krijnen-Hendrikx
Coördinator Kenyaproject

Plannen najaar 2003 en begin 2004

- Woon- en waterprojecten in Ahero, Awasi, Akala en Bar Korwa: Eur 22.000,-
- Vier ploegstellen in Ahero: elk Eur 550,-
- Schoolfondsen: Eur 12.500,-
- Hutten opknappen: elk Eur 150,-
- Dakgoten coöperatieve gebouwen (waterberging): Eur 5.000,-
- Inrichting guesthouse Awasi en bedrijvengebouw Ahero: Eur 6.000,-
- Bouw bedrijvencoöperatie in Bar Korwa: Eur 5.000,-


Stichting Steunfonds Kenyaproject, Stationsstraat 60, 4872 TD Etten-Leur
Tel: 076-5013868, KvK. Nr. S41107227, Rabobank: nr. 114818339