Met zijn vijven gaan we op pad. Twee echtparen, uit Etten-Leur en uit Bavel gaan op vakantie in Kenia en de eerste week met ondergetekende op projectbezoek in Ahero, Awasi, Nyamonye en Bar Korwa. Aluor gaat zelfstandig verder met een koeienproject. Na een lange vliegreis vol met omwegen, is de aankomst op het kleine vliegveld van Kisumu wederom bijzonder hartelijk... Wat is er zoal gebeurd met het gestuurde geld van dit jaar? We gaan het zien...

Ahero
Het project loopt hier nu 13 jaren. We vieren, in de vergadering met 48 van de 80 vrouwen/weduwen , het 12 1/2 jarig bestaan van het project in Kenia met de uitreiking van ons jubileumboekje, vertaald door o.a. Linda de Vos, in de Engelse taal en met wat cadeautjes voor de leidende vrouwen Gaudencia en Florence. We gaan op pad:
Drie waterputten worden door Jan en Johan geopend . Zij werken bij het Waterschap Mark en Weerijs die deze shallow-wells geschonken heeft. Heel blij zijn deze buurten met de putten. Daarnaast: er is een put ingestort; deze materialen worden bewaard voor een put in Bar Korwa. En de hele diepe put, op de farm van Florence door haar aangeboden voor 200 hutten in de omgeving voor de watervoorziening, is niet diep genoeg en geeft nog maar weinig water...

We bekijken enkele van de 20 koeien die dit jaar, met een stier, aangeschaft zijn voor individuele vrouwen als beginnend bedrijf. Drie koeien hebben zowaar al een kalf, waaronder de koe van Gaudencia (zie foto) en 5 koeien zijn drachtig. We zeggen toe voor 20 stalletjes te gaan werken; de koe geeft dan meer melk , staat beschut en de mest kan verzameld worden voor het land. Coöperatief gaat een veld met 'nepia-grass ingezaaid worden als voer voor droge tijden. Ter plaatse geven we ƒ100,- voor aankoop van het zaaigoed.

Dit jaar zijn er ook 20 nieuwe hutten gebouwd waarvoor we aanvulling van ons budget ontvingen van het Nederlands Centrum voor Duurzame Ontwikkeling (NCDO) en 15 hutten werden voorzien van nieuwe deuren, ramen of het dak gerepareerd. Leuk om te zien, hoe blij de gezinnen zijn met hun home waarin ze goed kunnen leven. Vermoeiend in de hete zon, want het is in de Kersttijd hoogzomer maar het is alle moeite meer dan waard... We zeggen toe te gaan werken voor een dakgoot aan een lange zijde van het huis. Zodat er regenwater opgevangen kan worden.

Awasi
De widow-group van 120 vrouwen verwacht ons. Meteen moeten we mee naar de resultaten van het project wat we in maart '01 geopend hebben: de oliepomp met paraffine voor de olielampjes en de kookkacheltjes. Want naast verkoop op het eigen stuk grond van ook fruit, eigen gebakken kookpotten, verstellen van kleding en verkoop van rijst en maïs moet er nog iets gebeuren. De maïsmolen die in het gebouw geplaatst is van geld van de gemeente Etten-Leur, moet geopend worden. Daar Jan van Hal, behalve werkzaam bij het Waterschap ook gemeenteraadslid is, valt aan hem de eer toe. Johan biedt een weegschaal aan als presentje en het is feest buiten.

Elk van de 9 subgroepen komt producten brengen van de verschillende coöperatieve bedrijven: ananas van de kwekerij, papaja's, aardappelen, maïs, rijst, tomaten en zowaar een kip, 'n haan en een ei. Deze 2 dieren geef ik 's avonds aan father Fred. Hij kan ze opeten of een eigen farm beginnen. We hebben daar veel plezier om maar voorlopig gaan ze in een hok.
We gaan de velden in. Ruim duizend tomatenplantjes op een wachtbed gaan uitgeplant worden. Ook al is het een droge tijd, we zien nu de fantastische werking van de voetwaterpompen, die we in maart toegezegd hadden. Zwaar werk dat fietsen op een pomp die water stuurt van de sloot naar sprinklers en naar een vat. Maar de vrouwen en wij zien de resultaten en we zeggen toe samen nog 13 voetwaterpompen te laten aanschaffen in Awasi en Ahero. Die coöperatief gebruikt gaan worden op vele velden want ze zijn verplaatsbaar. We zien wat nog geen ƒ300,- hier kan doen op de velden. Ook hier zijn 20 huisjes gebouwd met hulp van het NCDO, waarvan we er enkele bezoeken.

Er zijn nieuwe plannen. De bouw van een 'women-hall' die verhuurd gaat worden door alle vrouwenorganisaties samen in Awasi, wordt voor 1/5 deel door ons project bekostigd, via een speciale gift. Ze gaat gebouwd worden onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse Stg. Ahero/Awasi-Friends, een club van oud-ontwikkelingswerkers. 1/5 Deel van de opbrengsten van dit streekcentrum is voor de widow-group die hierin gaat deelnemen.
De widow-group laat het stuk land zien wat ze in optie heeft. Over het plan om een restaurant/guesthouse te bouwen langs de hoofdweg naar Oeganda-Nairobi is goed nagedacht. Ik opper het plan om op het 450 vierkante meters stuk grond een proeftuin te maken voor de widow-groups van de 2 dorpen. Zodat we nieuwe gewassen kunnen uitproberen. Vooral de jonge vrouwen zijn heel enthousiast; zij weten nog weinig van biologische tuinbouw . Organic-farming wordt wel door de oudere weduwen uitgevoerd, zij kunnen hun kennis op deze manier doorgeven, hoop ik. En daar wil ik als voormalig biologiedocente graag aan meewerken.

Nyamonye
Tachtig kilometer westwaarts, tegen de grens met Oeganda en pal aan het Victoriameer bezoeken we de 250 leden tellende widow-groep in Nyamonye die o.l.v. de Nederlandse Mill-Hill father Gerard Kraakman in 1998 is gestart. De groep werkt in 5 grote subgroepen. De voetwaterpomp werkt ook hier prima en we zeggen nog 4 pompen toe zodat elke groep een verplaatsbare pomp heeft voor de groenten- en aardappelvelden.
We krijgen een heerlijke maaltijd in het in maart geopende restaurant wat prima loopt. Het beheer door 5 groepen verloopt nog niet vlekkeloos maar Gaudencia gaat dit aanpakken in de volgende (maandelijkse) vergadering. We besluiten in Nyamonye niet de gevraagde maïsmolen te bouwen. Nader onderzoek leert dat er eigenlijk genoeg maïsmolens zijn. Teleurstellend voor sommigen maar we moeten vooral ook zakelijk zijn bij dit project.

Het gestarte schoolfonds hier van ƒ2000,- zorgde ervoor dat 60 kinderen schoolgeld bijgelegd kregen. We krijgen 60 kopieën van rapporten (sommigen zijn niet over gegaan, net als bij ons) en zeggen dat het schoolgeld voor volgend jaar, wat in januari begint, al op de bank in Kenia staat.

Bar Korwa
Deze widow-group, de 'Nyandiwa-widows' bestaat uit 17 vrouwen. Een jaar werken met ƒ1000,- en vanaf november jl. ƒ5500,- voor het hele komende jaar, laat zien dat ze veel kunnen aanpakken. De steenbakkerij heeft een dak gekregen en er zijn nu 3 orders voor stenen voor 3 huizen. De lap grond eronder is aangekocht, omheind (erg duur in Kenia) en er worden binnenkort aardappelen, groenten en maïs ingezaaid. De voetpomp werkt maar het slootwater is momenteel erg vuil. Jammer...

Ook zijn er drie huisjes gebouwd die we bezoeken en waar we weer stralende gezichten ontmoeten. De stevige coördinator Marcella, ook weduwe, leest een helder opgesteld verslag voor. Calcium en fosfor zijn 2 tekorten in de voeding en ter plekke geven we ƒ60,- voor vitaminetabletten. Mogelijk kunnen we hier nog eens met een melkgeitenproject beginnen.Daarnaast kreeg ik de namen van goedkope medicijnen bij malaria en bij wormen. (dikke buikjes bij kinderen) Ter plekke werd voor deze 4 dorpen geld gegeven om deze medicijnen aan te schaffen voor de groepen.

Kerstmis in Kenia
Ook al is het project voor alle weduwen bedoeld, ongeacht hun geloof, via de structuur van de katholieke kerk is het goed werken in de dorpen. Het kerkgebouw is vaak het enige gebouw voor groepsbijeenkomsten . Vergaderingen van het district, onderwijsmensen, waterschap enz vinden er plaats. Velen komen dan ook naar de kerk op zondag; tot aan het einde van de dienst schuiven er mensen aan. Daarna wordt er binnen of buiten onder de bomen van alles besproken.
Zo ook met Kerstmis. De nachtmis in Awasi, verlichting met een generator, trekt vooral jeugd: een belevenis daar in de altijd donkere nachten zonder stroom. Volwassenen blijven thuis. "Tegen inbrekers in de donkerte" wordt er gezegd. Tot diep in de nacht spelen allerlei groepen jongeren het kerstverhaal op hun manier na de nachtmis. Kerstmorgen is een ware happening in de kerk. Prachtig uitgedoste mensen, samen zingend (opgenomen) en begeleid door authentieke instrumenten. Ik ben naar 2 diensten geweest: in een subkerk waar ik voor gevraagd was te komen en in de hoofdkerk. Mijn reisvrienden beleefden in Ahero evenzo een prachtige dienst, bleek later.
Kerstmorgen bij het opstaan in de pastorie: father Fred was al vroeg weg. De kraan deed het niet dus uit mijn drinkflesje wat water op een washandje. Gelukkig was er wel gekookt drinkwater. Twee sneden brood, boter en suiker was alles wat ik vond als kerstontbijt. Met plezier om de vergelijking met de kerstontbijten thuis, heb ik ze opgegeten. In de al hete ochtendzon buiten. Tussen een stel geiten en kippen die kwamen bedelen..... Kerstmis in Afrika. Tweede Kerstdag kwamen we op verhaal in het Mill-Hill huis in Kisumu. Dat hadden we even nodig.

De dagen alleen bij de projecten (mijn medereizigers zijn op safari richting vertrekpunt Nairobi) zijn me goed bevallen. Dat moest ik eerst durven voordat ik wat langer alleen naar Kenia ga. Er was een constructieve eindvergadering met de sterke hoofdleiding van de projecten. Gaudencia, Florence, Consolata: bedankt voor jullie belangeloze inzet voor je landgenoten Net zoals wij dat hier doen: dank aan de 16 vrijwilligers in de curiosawinkeltjes in Prinsenbeek en Etten-Leur. Naast de Open-tuindagen en alle andere activiteiten blijven de winkeltjes de centrale werkplaatsen hier voor dit project. Dank ook aan alle vrienden van dit project die de gezinnen daar stimuleren naar een goed bestaan. Dit alles blijft leuk en inspirerend om te doen...

Rentia Krijnen-Hendrikx